REHBER / SOFRA SIRLARI · İMAJ VE KARA MİZAH

Sofra Sırları’nda Neslihan: kusursuz aşçı imajı nasıl kara mizaha dönüşüyor?

Sofra Sırları’nda Neslihan’ın ev kadını ve aşçı kimliği, hayalindeki televizyon sunucusu ve komiserin kanıt arayışıyla nasıl çatışıyor?

Yazıyı oku
PERDE.PERDE illüstrasyonu
PERDE illüstrasyonu · Resmî afiş veya yapımdan bir sahne değildir.

Neslihan’ın tanıtımında iki ayrı dünya yan yana

Sofra Sırları’nın resmî festival tanıtımı Neslihan’ı iyi bir ev kadını ve aşçı olarak sunarken, çevresindeki esrarengiz ölümleri de başlangıç bilgisine dahil ediyor. Ümit Ünal’ın yazıp yönettiği film, bu iki alanın arasındaki gerilimden hareket ediyor. Demet Evgar’ın oynadığı kişinin sakin ve sevimli dış görünüşü, izleyicinin onu nasıl değerlendireceğine ilişkin bir beklenti kuruyor.

Bu nedenle filme yalnızca kimin öldürdüğünü bulmaya çalışarak yaklaşmak kapsamı daraltabilir. Asıl ilginç sorulardan biri, bir kişinin kendini nasıl sunduğuyla başkalarının onu nasıl gördüğü arasındaki ilişki. Ev içindeki yeterlilik, yemek yapabilmek ve başkalarına adanmış görünmek, Neslihan hakkında hangi varsayımları doğuruyor? Bu varsayımların olayları değerlendirme biçimini ne ölçüde etkilediğini izlemek, kara mizahın zeminini anlamaya yardımcı olur.

Hayalindeki yemek programı başka bir benlik sunuyor

Ünal, Gazete Duvar söyleşisinde Neslihan’ın kendisini televizyonda yemek programı yapan ünlü, zeki ve esprili bir aşçı olarak hayal ettiğini anlatıyor. Karakterin sıradan hayatı ile kendi zihninde kurduğu sunuş arasında bir mesafe var. Yönetmenin açıklaması, yemek temasının yalnızca ev işini göstermekle sınırlı olmadığını; görünür olma ve kendini anlatma isteğine de açıldığını belirginleştiriyor.

İzlerken Neslihan’ın yaşadığı koşullarla kendisi hakkında kurduğu anlatıyı ayrı tutabilirsiniz. Aynı kişi, dışarıdan bakıldığında farklı; kendi sözünde farklı görünebilir. Bu ikiliği hemen gerçek veya sahte diye çözmek yerine, hangi durumda hangi Neslihan’ın öne çıktığını sormak daha verimli. Hayalindeki sunucu, karakterin olmak istediği kişiye dair bilgi sağlayabilir; onun her sözünü olayların tarafsız özeti olarak kabul etmemiz gerekmez.

Komiserin şüphesi ile somut kanıt aynı şey değil

İKSV’nin tanıtımında şehre yeni atanmış, hırslı genç bir komiser Neslihan’dan kuşkulanır; fakat onu yakalamaya yetecek somut kanıt bulamaz. Bu başlangıç düzeni, seyircinin bildikleriyle soruşturmacının kanıtlayabildikleri arasındaki mesafeyi merak etmeye açar. Bir kişinin bir şeyden emin görünmesi, anlatı içinde bunu başkalarına kabul ettirebildiği anlamına gelmiyor.

Buradan çıkabilecek izleme sorusu, Neslihan’ın her defasında tam olarak ne yaptığı kadar kendisine yönelik bakışı nasıl yönettiği. Komiserin mesleki iddiası ile elindeki bilgi uyuşuyor mu? Neslihan’ın dışarıya verdiği imaj hangi yargıları kolaylaştırıyor? Rehber, cinayetlerin ayrıntılarını veya soruşturmanın sonucunu açıklamadan bu iki bilgi düzeyini ayrı tutuyor. Filmdeki kanıt meselesini gerçek soruşturmalara uygulanacak bir yöntem olarak değil, kurmacanın gerilim düzeni içinde düşünmek gerekiyor.

Gündelik beceri ile karanlık olay arasındaki mesafe

Yemek yapmak ve sofra etrafında yaşamak gündelik düzeni çağrıştırırken, tanıtımın açıkladığı ölümler o düzeni başka bir anlam alanına taşıyor. Sofra Sırları’na yaklaşmak için kullanışlı bir soru, sıradan kabul ettiğiniz bir davranışın hangi bağlamda huzursuz edici hale geldiği. Bu etkiyi aramak, her mutfak eşyasını tek tek gizli bir işaret saymayı gerektirmez.

Kara mizah açısından bakıldığında, gülünçlük ile rahatsızlık aynı anda var olabilir. Bir karakterin kendini açıklama biçimi komik gelirken, konuştuğu olayın ağırlığı devam edebilir. Ünal’ın kendi işlerinde kara mizahın bulunduğunu söylemesi, bu iki duygunun birlikte düşünülmesini destekliyor. Yine de izleyicinin hangi anda güleceği önceden belirlenemez. Rehberin önerisi, ton değiştiğinde filmi tutarsız saymadan önce o değişimin hangi beklentinize dokunduğunu fark etmek.

Demet Evgar karakteri hangi aşamada kurmaya başlamış?

İstanbul Modern’in ekip söyleşisini aktaran kendi bülteninde Demet Evgar, Neslihan’ı senaryoyu ilk okuduğu andan itibaren zihninde oynamaya başladığını belirtiyor. Bu açıklama rolü yalnızca sette ortaya çıkmış bir görüntü olarak düşünmememizi sağlıyor. Evgar’ın çıkış noktası, karakterin yazılı biçimiyle kurduğu erken ilişki. Kayıt, belirli bir prova tekniği veya çekimde doğaçlama yapıldığı yönünde ek bir iddia sunmuyor.

İzleyici açısından bu bilgi, karakterin söyledikleriyle dışarıya verdiği etkiyi birlikte takip etmek için yararlı. Aynı cümle farklı bir tavırla söylense ne değişirdi? Neslihan’ın kendini sıradan gösterme biçimi, anlattığı şeyden bağımsız bir bilgi taşıyor mu? Bunlar oyunculuk üzerine konuşmayı yalnızca rolün iyi veya kötü olduğu yargısından çıkarıp, hikâyenin bilgi dağıtımıyla ilişkilendirmeye yardımcı olabilir.

İzlemeye başlamadan bilmek gereken sınır

Film için en kullanışlı başlangıç çerçevesi üçlü: Neslihan’ın dışarıdaki imajı, zihninde kurduğu başarılı aşçı kimliği ve komiserin somut kanıt arayışı. Bu üç alanı ayrı tutarsanız, aynı kişinin birden fazla biçimde sunulmasıyla karşılaştığınızda anlatının hangi düzeyde ilerlediğini daha kolay tartışabilirsiniz. Ayrıntılı bir cinayet listesi bilmek bu yaklaşım için gerekli değil.

Buradaki rehber yemek tarifi veya rahat bir mutfak hikâyesi beklentisi kurmuyor; resmî başlangıç bilgisinin içerdiği ölüm ve suç ekseni belirleyici. Buna karşılık sonucun ne olduğuna dair bilgi vermeden de filmin kara mizahını konuşmak mümkün. İzledikten sonra şu soruya dönebilirsiniz: Neslihan’ı değerlendirme biçiminizi yaptığı şeyler mi, onları nasıl sunduğu mu daha çok etkiledi? Bu ayrım filmin imaj ile bilgi arasındaki oyununu tartışmaya açar.

Sık sorulan sorular

Sofra Sırları’nda Neslihan’ı kim oynuyor?

Demet Evgar. Film Ümit Ünal tarafından yazılıp yönetildi.

Neslihan’ın yemek programı sunucusu kimliği ne?

Ünal’ın açıklamasına göre Neslihan, kendisini ünlü, zeki ve esprili bir televizyon aşçısı olarak hayal ediyor.

Komiser neden hikâyede önemli?

Resmî tanıtım, Neslihan’dan kuşkulandığını ama somut kanıt bulamadığını söylüyor. Şüphe ile kanıt arasındaki mesafe anlatının temel gerilimlerinden biri.

Rehber filmin sonunu açıklıyor mu?

Hayır. Resmî başlangıç bilgisi ve yaratıcıların açıklamalarından hareketle imaj, anlatım ve kara mizahı ele alıyor.

KAYNAKLARIYLA

Kaynaklar ve ileri okuma

BİR SONRAKİ OKUMA

Başka bir hikâyeye geç

Tüm haberler ve rehberler →